Sjálfsmatsskýrslur

Sjálfsmatsskýrsla Fjölbrautaskóla Snæfellinga 2007

Sjálfsmatsverkefni árið 2007

Kennslumat

Samkvæmt framkvæmdaáætluninni um sjálfsmat var ætlunin að meta kennslu hjá þriðjungi kennarahópsins á hverri önn. Kennarar fara síðan í viðtal til skólameistara og þar eru niðurstöður úr kennslumati ræddar, auk niðurstaðna úr sjálfsmati sem kennarar eru beðnir að gera fyrir viðtalið. Skólameistari og kennari koma sér síðan saman um framhaldið, ræða til dæmis hugmyndir um endurmenntun eða þróun kennarans í starfi og hvort einhverjar breytingar eru nauðsynlegar varðandi kennslu kennarans. Á vorönn 2007 voru engir kennarar metnir vegna erfiðleika við að finna tíma til að vinna úr matinu og miklar umræður voru í sjálfsmatshóp um hvernig framkvæmd á kennslumati væri best háttað. Ákveðið var að leita að kerfi með meiri sjálfvirkni í úrvinnslu en hægt er í Angel-kerfinum sem notað hefur verið og meta einungis örfáa kennara á meðan ekki væri komin betri lausn. Á haustönninn voru því aðeins nýir kennarar metnir, þrír að tölu.

Úttekt á námsmati

Ákveðið var að gera könnun á því hvernig námsmati í FSN væri háttað í hinum ýmsu áföngum skólans. Könnunin fór þannig fram að fyrst var námsáætlunum allra áfanga haustannar 2006 safnað saman. Við skoðun kom í ljós að um þrenns konar aðalflokka mats var að ræða: Áfanga með lokaprófi, áfanga með símati og áfanga með hreinum verkefnaskilum. Hlutfall þessara áfanga var skoðað á öllum önnum frá upphafi skólastarfs í FSN. Þá sýndi það sig að áföngum með lokaprófi hafði fækkað úr u.þ.b. 50% í um 15% en áföngum með símati hafði að sama skapi fjölgað. Áfangar með hreinni verkefnavinnu eru ávallt 2 – 4 á hverri önn. Þessi þróun hefur síðan haldið áfram og þegar þetta er skrifað í mars 2008 eru hlutföllin orðin eftirfarandi: Áfangar með símati 86%, áfangar með lokaprófi 8% og áfangar með hreinni verkefnavinnu 6%. Þróunin í skólanum stefnir því hratt í átt að verkefnamiðuðu námsmati á kostnað hins hefðbundnara námsmats þar sem áherslan var á lokapróf með tilheyrandi upplestrarfríum enda hefur prófadögum fækkað en kennsludögum fjölgað.

Eins og sést eru áfangar með hreinum verkefnaskilum afar fáir en dæmi um slíka áfanga eru MYN1036, GRT1036, ÍÞR3012 og LEK1036. Í þessum áföngum byggist námsmatið upp á þátttöku og verkefnaskilum nemenda og auðvelt er fyrir kennara að meta frammistöðu hvers nemanda fyrir sig. Það var því ákveðið að námsmat þessara áfanga yrði ekki skoðað meira að sinni. Þá stóðu eftir tveir flokkar áfanga, þ.e. áfangar með lokaprófi og áfangar með símati og ákveðið var að skoða nánar hvernig námsmatið væri samsett í þeim.

Námsáætlanirnar voru lesnar gaumgæfilega og skráð niður jafnóðum hlutfall kannana, skilaverkefna, lokaprófa o.s.frv. í hverjum áfanga. Fljótlega kom ákveðið mynstur í ljós og þá sýndi sig að þessi hlutföll voru talsvert svipuð í flestum áföngum, annars vegar með lokaprófi og hins vegar símati. Niðurstaðan var sett upp í töflu og síðan reiknuð meðaltöl. Þannig fékkst út hið dæmigerða námsmat annars vegar í áföngum með lokaprófi og hins vegar í áföngum með símati. Samsetning þess sést á meðfylgjandi súluriti:

Það sem mesta athygli vakti var að hlutfall milli prófa (lokapróf og hlutapróf), skilaverkefna og  ástundunar  var í raun og veru mjög svipað í þessum tveim tegundum námsmats. Þetta kom mörgum kennaranna á óvart, þ.e. sú staðreynd að hlutfall prófa og kannana skyldi vera frekar svipað þótt að vísu væri það örlítið hærra í áföngum með lokaprófi eins og sjá má á súluritinu.  Þetta kom af stað töluverðum umræðum um námsmat á meðal kennara og hafa þær vafalaust orðið til góðs. Nú hefur stefnan verið tekin á að tileinka sér betur ýmsar námsmatsaðferðir sem hentað gætu vel í opnum skóla eins FSN þar sem lögð er áhersla á einstaklingsbundna kennslu og símat.

Fljótlega eftir að FSN tók til starfa byrjuðu nokkrir kennarar að prófa sig áfram við að búa til próf og kannanir í kennsluumsjónarkerfi skólans, Angel og láta nemendur taka viðkomandi próf og kannanir í tölvu. Þetta þótti sérstaklega freistandi þar sem skólinn býr við þá sérstöðu að hver einasti nemandi og kennari hefur tölvu undir höndum og allar upplýsingar varðandi alla áfanga eru í kennsluumsjónarkerfinu. Smám saman voru byrjunarörðugleikar yfirunnir og nú er svo komið að næstum öll próf og kannanir skólans eru lagðar fyrir í tölvu. Stöku undantekningar eru á þessu eins og í stærðfræði. Ýmsir kostir fylgja þessu fyrirkomulagi og skulu nokkrir nefndir. Pappírsnotkun verður mun minni en ella og það samrýmist vel umhverfisstefnu skólans. Skil lokaprófa til prófstjóra fara fram með því að gefa honum aðgang að áfanganum. Auðvelt er að láta nemendur taka próf annars staðar ef yfirseta fæst þar og lausnir berast kennaranum samstundis. Kennari eignast smám saman prófabanka á tölvutæku formi sem auðvelt er að halda utanum. Óhætt er því að segja að mikil ánægja ríki með þetta nýja fyrirkomulag.

Niðurstaðan úr þessari úttekt er því sú að kennarar við FSN hafa smám saman áttað sig á að einhvers konar form símats muni sennilega henta best í skólanum. Þróunin í þessum aðferðum er hins vegar svo ör að fæstir kennarar þekkja þær allar. Það er því augljóst að framundan bíður það verkefni að tileinka sér nýjustu hugmyndir um námsmat og finna út hverjar þeirra gætu nýst best. Einnig sýndi úttektin að hin mikla tölvuvæðing skólans og jákvætt viðhorf kennaranna til hennar varð til þess að tölvuvætt prófahald komst á með undraverðum hraða.

Viðhorfskannanir
Viðhorfskönnun er lögð fyrir alla nemendur skólans á hverri önn þar sem ýmsir þættir eru kannaðir, s.s. líðan nemenda, viðhorf þeirra til aðstöðunnar í skólanum og til skipulags kennslunnar. Megintilgangur þessara kannana er að taka púlsinn í líðan nemenda í skólanum og viðhorfum þeirra gagnvart honum og geta þannig metið stöðuna með nokkurri vissu og þá brugðist við eftir þörfum. Könnunin er megindleg, í formi spurningalista, sem birtist nemendum í kennsluumsjónarkerfi skólans, Angel og er opin sem næst einni kennsluviku, eða fimm dögum. Sjálfsmatshópur FSN tekur spurningalistann, sem notaður er,,til gagnrýninnar umræðu á hverri önn, þó ekki hafi hann tekið stórvægilegum breytingum í gegnum tíðina.

Viðhorfskönnun vorannar fór fram  í mars 2007.  Svarhlutfall var 64%, en 85% án dreifnámsnemenda. Helstu niðurstöður voru þær að 95 af hundraði nemenda líður mjög vel eða frekar vel í skólanum og 91% nemenda lýsa einnig ánægju sinni með veru sína í skólanum. 85% telja félagslífið mjög gott eða frekar gott. 95% telja sig vinna mjög vel eða frekar vel að árangri í náminu og 90% að aðstaða til náms í skólanum sé mjög góð eða frekar góð. 89% telja kennsluna í FSN mjög góða eða frekar góða. 63% líkaði mjög vel eða frekar vel við kennslu í opnum rýmum og 77% líkaði mjög vel eða vel við kennslulagið í skólanum, þ.e. blöndu af föstum tímum og verkefnatímum.  

Að auki gáfust nemendum færi á að tjá skoðanir sínar í lausu máli og þar fengust vísbendingar um eitt og annað sem nýtist til skólabótar. 

Viðhorfskönnun haustannar fór fram í viku 38 (17.-21 sept. 2007). Svarhlutfall var 59,3%, en 78,8% án dreifnámsnemenda. Helstu niðurstöður voru þær að rúmlega 90 af hundraði nemenda líður mjög vel eða frekar vel í skólanum og rúmlega 90 af hundraði nemenda lýsa einnig ánægju sinni með veru sína í skólanum. Sami hundraðshluti telur félagslífið mjög gott eða frekar gott. Rúm 90% telja sig vinna mjög vel eða frekar vel að árangri í náminu og jafnframt að aðstaða til náms í skólanum sé mjög góð eða frekar góð. U.þ.b. 85% telja kennsluna í FSN mjög góða eða frekar góða. Tæpum 64% líkaði mjög vel eða vel við kennslu í opnum rýmum og ríflega 75% líkaði mjög vel eða vel við kennslulagið í skólanum, þ.e. blöndu af föstum tímum og verkefnatímum. Þar eru e.t.v. vísbendingar um sóknarfæri kennaranna, því þessi hlutföll eru eilítið lægri í samanburði við þau áðurnefndu.
Að auki gáfust nemendum færi á að tjá skoðanir sínar í lausu máli og þar fengust vísbendingar um eitt og annað sem nýtist til skólabótar. 

Samanburður
Heldur dalar hlutfall þeirra sem líður mjög vel og frekar vel á milli anna (4%), þó nánast sama hlutfall sé jafnánægt með veru sína í skólanum. Jákvæð viðhorf til félagslífsins styrkjast (5%) á milli anna, en færri (5%) telja sig vinna vel að námsárangri. 4% hlutfallsleg fækkun verður á þeim sem telja kennsluna mjög góða eða frekar góða og 2% færri líkaði mjög vel eða vel við kennslulagið í skólanum. Aðrir þættir voru nánast óbreyttir.

Samstarf fjórskólanna um kannanir

FSN er í samstarfi við þrjá aðra skóla í þessu matsverkefni – fjögurra skóla mat - þar sem lagðar eru sömu spurningar fyrir nemendur í öllum skólunum með nokkurra anna millibili. Það var gert í fyrsta skipti á haustönn 2006 og verður gert aftur á vorönn 2008. Samstarfsskólarnir eru, auk FSN, Fjölbrautaskóli Suðurlands, Fjölbrautaskóli Vesturlands og Fjölbrautaskóli Suðurnesja og er megintilgangur samstarfsins að geta borið saman viðhorf nemenda í skólunum fjórum.

Samantekt
Þessar kannanir gefa sterkar vísbendingar um að líðan nemenda í skólanum sé afbragðsgóð og ánægja þeirra með veru sína þar er greinilega mikil. Það hljóta að vera dýrmæt skilaboð til kennara og starfsfólks um starf sitt í stofnuninni. Þó eru sýnilegar vísbendingar um sóknarfæri kennaranna, að ennþá betri kennslu og kennslulagi. Heildarmyndin er skýr og heil og lýsir heilbrigðu starfi, þar sem góð líðan nemenda kallast á við gott starf kennara og starfsfólks. 

Sjálfsrýni kennara

Haustið 2007 kom upp umræða um gagnasöfnun hjá sjálfsmatshópi FSN.  Efasemdir voru um gagnsemi þess að safna saman tölum um einkunnir, fall og meðaleinkunnir í áföngum skólans.  Þessar upplýsingar urðu heldur ekki til neins gagns í möppum uppi í hillu og einnig er það ljóst að það er hægt að ná í þessar upplýsingar hvenær sem er þar sem þær liggja fyrir í INNU.

Hópurinn ákvað því að búa til vettvang fyrir kennara skólans fyrir sjálfsrýni.  Búinn var til vettvangur inni í kennsluumsjónarkerfinu Angel þar sem kennarar ná sér í eyðublað, sem samið var af sjálfsmatshópi  til að taka saman hvernig önnin hafi gengið í hverjum áfanga fyrir sig.  Í annarlok komu svo kennarar saman og miðluðu af reynslu sinni, hvað hafi gengið vel  og hvað hefði mátt ganga betur.  Það er svo ætlunin að þessi háttur verði viðhafður hér eftir, að kennarar hafi svona vettvang til að setjast niður og bera saman sína sjálfsrýni og annarra, þannig að hugmyndir um breytingar verði ræddar og  þá framkvæmdar næstu önn.  

Þessi breyting var borin undir kennarafund áður en hún var framkvæmd og vakti hún almennt ánægju hjá kennarahópnum.  Eftir að kennarar höfðu hist í hópum og borið sig saman voru þeir spurðir um álit á þessu formi sjálfsmats og töldu allir að þetta væri mjög til góðs.  Mismunandi  var hvað kennarar voru tilbúnir að opinbera sína sjálfsrýni en fannst sjálfsagt að taka þátt í umræðum kennara við annarlok. 

Framkvæmd sjálfsrýninnar

Hver kennari fyllir út matsblaðið Sjálfsrýni - ígrundun áfanga, fyrir hvern áfanga sem hann kennir.

Allir kennarar hittast í lok annar og ræða niðurstöður sjálfsrýninnar í hópum, skipt niður eftir námsgreinum, 3-6 í hverjum hópi, þannig að tími væri til að ræða allt sem upp kemur í hópunum.  Hver kennari á svo að nýta þær umræður sem verða í hópnum til að fá hugmyndir sem gætu bætt áfanga hans, sem stuðlar svo að bættu skólastarfi, sem er eitt af meginmarkmiðum með sjálfsmati skóla. Ennfremur er einn að kostum þessarar aðferðar að kennarahópurinn verður allur virkur í að hugsa um sjálfsmat og umbætur, ekki bara sjálfsmatshópurinn.                         

Lýsing á sjálfsrýninni

Hverjum kennara er hollt að skoða hvernig hann vinnur. Það var haft að leiðarljósi þegar ákveðið var að fara í þá vinnu að búa til sjálfsrýni kennara í FSN. Það sem á að meta í sjálfsrýninni með spurningalistanum er eftirfarandi:

Kennsluhættir í áfanganum

• Námsmatsaðferðir
• Að skoða hvað má betur fara við framkvæmd áfangans
• Að taka saman upplýsingar um áfangann eins og hversu margir nemendur fengu F, hver var meðaleinkunnin, hver var fallprósentan

Einnig var hugsað fyrir því að hafa pláss fyrir það að kennarar gætu skráð hjá sér þær vangaveltur sem koma upp í umræðunum, þannig að þær gleymist ekki.

Niðurstöður

Eins og fyrr segir er samantekt umræðna í höndum hvers kennara.  Þó var farið fram á við hópana að skila helstu niðurstöðum munnlega á kennarafundi, sem var gert í byrjun janúar.  Þeir sem tóku þátt í þessum umræðum voru sammála að þessi framkvæmd væri gagnleg, og sú vinna sem færi í að fylla út samantektina um hvern áfanga væri gagnleg til að halda utan um það hvernig hefði gengið.

Lokaorð og ábendingar

Þeir kennarar sem tóku þátt í þessari vinnu voru almennt mjög ánægðir og töldu að þessi vinna væri til þess fallin að bæta kennslu í skólanum, en væri einnig nauðsynlegur vettvangur fyrir umræður kennara um hvernig væri hægt að bæta skólastarfið, með áherslu á kennslu hvers og eins kennara.

Þegar farið er í að gera eitthvað nýtt er ljóst að væntanlega verða einhverjir hnökrar á framkvæmd, og það kom í ljós hér eins og oftast áður.  Það sem sjálfsmatshópur þarf helst að skoða eru hlutir eins og:

• Þátttaka og virkni kennara
• Aðkoma sjálfsmatshóps
• Val á dagsetningu fyrir umræður
• Samantekt og skráning á niðurstöðum

Upplýsingar um námsárangur – skimun

Eins og kemur fram í umfjöllun hér að framan um sjálfsrýni kennara var ákveðið að hætta að taka saman heildarupplýsingar um námsárangur, einkunnir og föll. Þó fannst sjálfsmatshópi nauðsynlegt að einhvers konar yfirsýn fengist um námsárangur og þvi var ákveðið að árangur í einstökum hópum væri skoðaður og hefur skólameistari þetta verkefni á sinni könnu, þ.e. að skima allar einkunnir og skoða nánar þau tilvik sem þarfnast skoðunar.

Söfnun gagna

Á hverri önn er safnað upplýsingum um fjölda nemenda, fjölda starfsmanna, námsbrautir og fleira. Sjálfsmatshópur vinnur að því að útfæra birtingu þessara upplýsinga á vef skólans.

Lokaorð

Sjálfsmatshópur Fjölbrautaskóla Snæfellinga er öflugur hópur kennara og stjórnenda. Öll verkefni tengd sjálfsmati eru unnin af hópnum, en hann hittist einu sinni í viku og vinnur verkefni þess á milli. Í sjálfsmatshópi FSN veturinn 2009/2010 eru:

Skúlína Hlíf Kjartansdóttir, skólameistari

Pétur Ingi Guðmundsson, aðstoðarskólameistari

Hrafnhildur Hallvarðsdóttir, félagsgreinakennari

Pétur Vilbergur Georgsson, íþrótta- og upplýsingatæknikennari

Friðbjörg Matthíasdóttir, deildarstjóri framhaldsdeildar FSN á Patreksfirði