ÞÝS 403 Orðaforði daglegs lífs

Undanfari: ÞÝS 303

Áfangamarkmið
Nemandi
Hlustun
geti skilið í meginatriðum daglegt talmál þegar talað er við hann hægt og skýrt með almennum algengum orðaforða um málefni er varða daglegt líf í víðum skilningi
geti greint megininntak orðræðu um efni sem verið hefur til umfjöllunar þegar talað er á eðlilegum hraða við aðstæður þar sem hljóð í umhverfi torvelda ekki skilning
geti greint lykilorð eða megininnihald frétta í útvarpi/sjónvarpi, allt eftir þyngd efnisins hverju sinni
Lestur
hafi aukið þjálfun sína í að bæta nýjum orðaforða við þann sem fyrir er
geti skilið meginefni óstytts bókmenntatexta á almennu aðgengilegu máli þó að viðkomandi skilji ekki hvert orð
geti skilið megininntak nytjatexta á almennu aðgengilegu máli er fjalla um efni sem verið hefur að einhverju leyti til umfjöllunar í kennslustund
geti leitað eftir orðskýringum á völdum orðum/orðasamböndum í þýsk-þýskri orðabók með aðstoð kennara eða þýsk-íslenskrar orðabókar
Tal
hafi á valdi sínu að nota þýsku í almennum samskiptum sínum við kennara í kennslustofunni nema þegar flókinna útskýringa er þörf
geti tjáð sig munnlega í aðal- og aukasetningum, óhræddur og af nokkru öryggi, um afmarkað efni sem verið hefur til umfjöllunar
geti tjáð sig af öryggi um myndir og stuttar myndasögur
geti gert grein fyrir efni sem sett er fram á myndrænan hátt, s.s. í línuritum/súluritum með einföldum orðum/orðasamböndum
geti tjáð persónulega afstöðu til málefna sem tekin hafa verið fyrir í áfanganum, sagt skoðanir sínar á þeim og beitt af öryggi orðasamböndum sem nauðsynleg eru til almennra skoðanaskipta
geti beitt málnotkunarreglum nokkuð rétt í munnlegri orðræðu
Ritun
hafi öðlast meiri leikni í að tjá sig skriflega í aðal- og aukasetninum um almennt efni sem verið hefur til umfjöllunar
geti greint í stuttri ritgerð frá meginefni lesins bókmenntatexta
geti beitt málnotkunarreglum rétt í æfingum af mismunandi gerð

Efnisatriði
Orðaforði
Unnið er með orðaforða daglegs lífs í víðari skilningi en áður. Ekki er lögð megináhersla á umfjöllun um ungt fólk endilega, heldur almennt um fjölskylduna og samfélagið, bæði nú og áður fyrr.
Textar og annað kennsluefni
Lesefni nemenda er nú ekki lengur sérstakt léttlestrarefni, heldur lesa þeir nú óstytta bókmenntatexta, s.s. skáldsögu eða smásögur. Þar fyrir utan liggur megináhersla á textum úr dagblöðum og tímaritum, svo og á hljóð- og myndefni úr þýskumælandi ljósvakamiðlum er fjalla um valin málefni líðandi stundar, t.d. fréttir, afþreyingu, menningu, menntun, stjórnmál. Þannig er leitast við að dýpka viðfangsefni kennslubókar hverju sinni með slíku aukaefni. Nemendur fá aukna þjálfun í að nota þýsk-þýska orðabók og vinna áfram sérstök verkefni henni tengd.
Málfræðiatriði
Lokið verður við grunnatriði málfræðinnar. Þau málfræðiatriði, sem komið hafa fyrir í fyrri áföngum, eru rifjuð upp jöfnum höndum eftir því sem þurfa þykir, bæði í munnlegum samtalsæfingum og með skriflegri þjálfun, og þau dýpkuð nokkuð. Bætt er við fleiri afturbeygðum sögnum, sögnum með forsetningum í föstum orðasamböndum, svo og aukatengingum í aukasetningum. Viðtengingarháttur þátíðar er kynntur og þjálfaður, einnig þolmynd, tilvísunarfornöfn og tilvísunarsetningar hafi þær ekki áður komið fyrir í kennsluefninu.

Námsmat
Framfarir nemenda eru stöðugt metnar og tekið er tillit til allra færniþátta. Námsmat í munnlegri færni getur bæði átt sér stað í venjulegum kennslutímum og í sérstöku munnlegu prófi í lok áfangans. Námsmatið endurspegli þjálfun færniþátta í kennslu, þ.e. nokkurn veginn jöfn áhersla er á alla þætti. Auk þess er ástundun einnig metin þar sem stöðug þjálfun er mikilvæg til þess að námsatriði festist í langtímaminni og öryggi og tilfinning fyrir málinu í heild skapist. Nemendum hafi í upphafi áfangans verið gerð grein fyrir þeim atriðum sem matið byggist á.

Dæmi um kennsluleiðir
Til að ná markmiðum áfangans væri t.d. heppilegt:
að fyrirmæli kennara til nemenda séu á þýsku nema þegar flóknar útskýringar kalla á annað (hlustun)
að nemendur tjái sig á þýsku í almennum samskiptum sínum við kennara nema þegar flókin atriði krefjast móðurmáls (tal)
að kennari leggi fyrir fjölbreyttar æfingar er þjálfi markvisst þann orðaforða sem verið er að fjalla um hverju sinni og að þær málfræði- og málnotkunarreglur, sem koma nýjar inn, séu reglulega þjálfaðar munnlega og skriflega (orðaforði/málfræði/tal)
að nemendur fái tækifæri til að tjá skoðanir sínar m.a. í hóp- og paravinnu (tal)
að unnið sé með hlustunarefni úr þýskumælandi fjölmiðlum með fjölbreyttum æfingum því tengdum (hlustun)
að kennari haldi áfram að þjálfa nemendur markvisst í ritun um afmarkað stýrt efni þar sem þeir skrifa texta t.d. með hjálp ákveðins gefins orðaforða eða mynda/myndasagna án tillits til málfræðilegrar nákvæmni í byrjun; að þeir "ryðji úr sér" og endurskoði síðan skrif sín með tilliti til málnotkunarreglna og málfræðilegrar nákvæmni (ritun)
að þeir bókmenntatextar, sem valdir eru, séu meðhöndlaðir þannig að innihald þeirra veki á einhvern hátt áhuga nemenda; varast ber t.d. að umfjöllun um innihaldið verði of ítarleg og langdregin; betra er að nemendur vinni markvisst að ákveðnum innihaldsþáttum eða atriðum úr efninu, allt eftir því hvað hentar hverju sinni; heppilegt væri að leyfa nemendum að velja sjálfir þau viðfangsefni úr innihaldi sem vinna skal að skriflega. (lestur/ritun)
að kryfja viðfangsefnin í munnlegum samtalsæfingum áður en nemendur gera bókmenntatexta skriflega skil og fá þannig fram viðhorf og afstöðu samnemenda til þeirra og "safna í sarpinn" fyrir ritunarþáttinn (tal/orðaforði/ritun)
að í umfjöllun um Landeskunde sé komið inn á valin atriði er tengjast sambandslöndum Þýskalands og að fjallað sé t.d. um sérkenni þeirra; hugsanlegt væri einnig að tengja þennan þátt inn í það efni sem tekið er fyrir úr þýskum fjölmiðlum, s.s. dagblöðum, tímaritum eða ljósvakamiðlum (Landeskunde)
að nemendur vinni e.t.v. í tengslum við Landeskunde með upplýsingar sem settar eru fram á myndrænan hátt (línurit, súlurit) og fái þjálfun í að tjá sig með einföldum orðum og orðasamböndum sem nauðsynleg eru til að gera grein fyrir slíku myndefni (orðaforði/tal/landeskunde)
að kennari leggi áfram fyrir orðabókaverkefni þar sem unnið er með þýsk-þýska orðabók og útbúi verkefni henni tengd (orðaforði)