ÞÝS 103 Framburður og orðaforði

Áfangamarkmið
Nemandi
Hlustun
geti skilið einföld fyrirmæli kennarans á þýsku í kennslustofunni
geti skilið talað mál með einföldum orðaforða þegar talað er við hann hægt og skýrt um efni sem varðar daglegt líf hans og tekið hefur verið fyrir í áfanganum
geti greint stök lykilorð eða afmarkaðar upplýsingar í texta sem talaður er á eðlilegum hraða um efni sem hann þekkir vel og er tekinn upp á segulband við aðstæður þar sem hljóð í umhverfi torvelda ekki skilning
Lestur
geti lesið og skilið stutta texta með einföldum orðaforða
geti áttað sig á meginefni í lengri texta sem skrifaður er á léttu máli þótt hann skilji ekki hvert einasta orð
Tal
hafi náð nokkru öryggi í réttum framburði, sérstaklega varðandi þau atriði þar sem ónákvæmur framburður getur auðveldlega valdið misskilingi, svo sem framburður á sch, z, s og framburður á u og ü, au og eu
hafi áttað sig á áherslum algengustu orða og geti líkt eftir hrynjandi setninga/setningahluta
hafi tileinkað sér algengustu kveðjur og kurteisisvenjur á þýsku sem tilheyra daglegum samskiptum
geti brugðist við einföldum fyrirmælum kennarans á þýsku og beðið um einföld atriði í kennslustofunni á þýsku
geti óhræddur tjáð sig munnlega með einföldum setningum um afmarkað efni sem hann þekkir vel
Ritun
geti tjáð sig skriflega með réttri stafsetningu í einföldum aðalsetningum á sjálfstæðan hátt um afmarkað efni sem hann hefur aflað sér orðaforða um
geti svarað spurningum og myndað spurningar
geti beitt reglum rétt í málfræðiæfingum
geti skrifað stutt persónulegt bréf eða póstkort á þýsku

Efnisatriði
Orðaforði
Grunnorðaforði sem gerir nemendum kleift að gera grein fyrir sjálfum sér og nánasta umhverfi sínu. Orðaforðinn tengist t.d. skólanum, fjölskyldu, áhugamálum, mat og drykk, veðri og eigin landi. Auk þess er kenndur orðaforði um tíma (t.d. klukkan, dagar, mánuðir, árstíðir og nokkrar helstu tímaákvarðanir), verslun (t.d. einföld samtöl í búðum og á veitingastöðum), einfaldar vegalýsingar og núþálegar sagnir til að tjá fyrirætlanir.
Einföld fyrirmæli og samskipti í kennslustofu. Algengustu kveðjur og kurteisisorð. Nokkur starfsheiti og frumtölur. Sérstæð lýsingarorð, spurnarorð og fornöfn (sjá Málfræðiatriði).
Auk þess orðaforða, sem nemendur geta beitt sjálfir í töluðu og rituðu máli, byggist upp óvirkur orðaforði, þ.e. orð og málfræðileg atriði sem nemendur geta skilið en ekki nýtt sér til fulls í öllum færniþáttum.
Textar og annað kennsluefni
Einfaldir textar af mismunandi gerð, svo sem samtöl, lýsingar á málefnum, stuttar sögur, ljóð og/eða lög. Textarnir fjalla um þau málefni sem nefnd eru undir liðnum Orðaforði og upplýsingar um þýskumælandi lönd, venjur og nokkra valda þætti menningarlífs.
Myndefni og hljóðefni, tölvuefni og annað efni sem kennari velur eftir föngum í samræmi við orðaforðann og markmið áfangans.
Þýðingar
Nemendum er gerð grein fyrir takmörkunum "orð-fyrir-orð" þýðinga.
Málfræðiatriði
Helstu málfræðiatriði eru: Þúun og þérun, persónubeyging sagna í nútíð. Kyn (ákveðinn greinir og óákveðinn greinir) nafnorða. Nefnifall og þolfall nafnorða, persónufornafna, eignarfornafna og spurnarfornafna og forsetningar sem stýra þolfalli. Setningaskipun í aðalsetningum og spurningum. Áhersla er lögð á þau atriði sem eru öðruvísi á þýsku en á íslensku, svo sem staða nafnháttar með núþálegum sögnum, tíma- og staðarákvarðanir og neitun.

Námsmat
Framfarir nemenda eru stöðugt metnar og tekið er tillit til allra færniþátta. Námsmat í munnlegri færni getur bæði átt sér stað í venjulegum kennslutímum eða í sérstöku munnlegu prófi í lok áfangans. Námsmatið endurspegli þjálfun færniþátta í kennslu, þ.e. nokkurn veginn jöfn áhersla er á alla þætti. Auk þess er ástundun metin þar sem stöðug þjálfun er mikilvæg til þess að námsatriði festist í langtímaminni og öryggi og tilfinning fyrir málinu í heild skapist. Nemendum hafi í upphafi áfangans verið gerð grein fyrir þeim atriðum sem matið byggist á.

Dæmi um kennsluleiðir
Til að ná markmiðum áfangans væri t.d. heppilegt að einföld fyrirmæli kennara til nemenda séu frá upphafi sem mest á þýsku svo að nemendur venjist hinu erlenda máli (hlustun)
að kennari sé hvetjandi og fái nemendur til að svara á þýsku þegar um einföld atriði er að ræða en gæti þess að veikja ekki sjálfstraust þeirra með óhóflegum leiðréttingum (tal)
að nemendur fái ríkuleg tækifæri til að þjálfa framburð með því að herma eftir kennaranum eða hljómbandi (einn í einu eða allir í kór) og með því að lesa upphátt (hlustun/tal)
að þjálfa hrynjandi málsins frá upphafi áfangans, t.d. með því að láta nemendur hlusta á einfalda söngtexta í tímum og að láta þá syngja með og læra utan að (Hlustun/Tal)
að kennari bendi nemendum á að mismunandi tónfall getur verið merkingargreinandi og haft mismunandi skilaboð í för með sér; nemendum gerð grein fyrir þessu í algengum tilfellum þar sem tónfall er annað í þýsku en í íslensku, s.s. í boðhætti og í spurningum (hlustun/tal)
að þjálfa námsefnið reglulega með samtalsæfingum og/eða hlutverkaleikjum í para- og/eða í hópvinnu þannig að hver og einn fái ríkulegt tækifæri til munnlegrar tjáningar um viðkomandi efni; hentugt er að nota t.d. lykilorð (Redemittel) eða myndir við slíkar æfingar (tal)
að unnið sé í ríkum mæli með efni af hljóm- eða myndbandi og nemendur þannig þjálfaðir með æfingum í hlustun í fjölbreyttum tilgangi (hlustun)
að nemendur fái einn eða fleiri texta í hendur er tengjast umfjöllunarefni áfangans þar sem þeir leiti ákveðinna upplýsinga með því að svara spurningum sem þeir fá frá kennaranum
með því að búa sjálfir til spurningar um ákveðin atriði; svör eða spurningar gætu ýmist verið á þýsku eða íslensku eftir þyngd textans; þannig fá nemendur fyrstu þjálfun í leitarlestri og geta áttað sig á því að ekki er nauðsynlegt að skilja hvert orð texta til að geta áttað sig á t.d. meginatriði textans eða fundið upplýsingar um valin atriði (lestur)
að nemendur skrifi einföld skilaboð, myndasögur, myndlýsingar, póstkort, einföld ljóð, tölvupóst og stutta texta sem varða efni sem þeir þekkja og hafa orðaforða um (ritun)
að kennari velji stutta texta af mismunandi gerð (s.s. samtöl, frásagnir, ljóð, lög) og láti nemendur vinna með orðaforða þeirra, t.d.
strika yfir allar ónauðsynlegar upplýsingar í textanum þannig að það sem ekki má missa sín (beinagrindin) standi eftir
velja orð úr orðabanka og bæta þeim inn í texta þar sem þau eiga við
finna öll orð í textanum sem tengjast innihaldslega á ákveðinn hátt (t.d. lýsa gleði, útliti á persónum eða hlutum, veðri o.s.frv.) og mynda síðan sjálfir setningar með þeim orðaforða sem þeir hafa fundið (lestur/orðaforði/ritun)
að málfræðiatriði séu tekin fyrir í tengslum við umfjöllunarefni hverju sinni; málfræðireglur eru settar fram á kerfisbundinn hátt en síðan festar í minni með munnlegum og skriflegum æfingum þar sem þess er gætt að nemendur hafi gott vald á þeim orðaforða sem notaður er í æfingunum (málfræði/ritun)
að nemendum séu kynnt einhver valin atriði um þýskumælandi lönd sem veiti þeim innsýn inn í einhver af eftirtöldum atriðum: legu, stærð, íbúafjölda, nágrannalönd, helstu borgir, stjórnarfar, atvinnulíf, valin atriði úr menningu og sögu þýskumælandi landa sem geta nýst þeim t.d. í áframhaldandi námi og aukið skilning þeirra á viðkomandi þjóðum (orðaforði/Landeskunde)
að nemendur fái tækifæri til að segja frá reynslu sinni af dvöl í þýskumælandi landi ef um slíkt er að ræða (Landeskunde/Kultur)