Áfangalýsing

Í áfanganum er fjallað um viðfangsefni, aðferðir og ólíkar stefnur sálfræðinnar auk þess sem nemendur kynnast aðferðafræði greinarinnar. Nemendur læra að nota helstu hugtök sálfræðinnar við lýsingu á þroskaferli einstaklinga allt frá getnaði og kynnast hugmyndum þekktra kenningasmiða sem markað hafa brautina innan greinarinnar. Fjallað er um þroskaferil mannsins frá bernsku til fullorðinsára með áherslu á líkamlegan, vitsmunalegan, tilfinningalegan og félagslegan þroska. Nemendur læra um hvað átt er við með heilbrigðum persónuleika og hvernig hægt er að skoða hann út frá ólíkum sjónarhornum. Ítarlega er fjallað um mótunaráhrif fjölskyldu, skóla, jafningja og annarra þátta í samfélaginu. Hugtakið geðheilbrigði er skoðað, sem og forvarnir í geðheilbrigðismálum. Þá fræðast nemendur um algengustu flokka geðrænna vandamála, þar á meðal barnageðraskanir, orsakir, tíðni, einkenni og meðferð.

Kynning á þroskasálfræði og hugtökum hennar og helstu álitamálum, t.d. hlut erfða og umhverfis í mannlegum eiginleikum. Helstu kenningar kynntar. Fjallað um alhliða þroskaferil frá getnaði til gelgjuskeiðs, einkum líkams- og hreyfiþroska, vitsmunaþroska, persónuleika- og málþroska. Einkum er fjallað um eðlilegan þroska en einnig lítillega um frávik og orsakir þeirra. Stiklað er á stóru varðandi þroskaferil frá kynþroska að elliárum. Álitamál eins og barneignir táninga, fóstureyðingar, starfslok og fleira verða tekin fyrir. Mótunaráhrif fjölskyldu rædd og nemandi hvattur til að skoða sig og fjölskyldu sína „utan frá“ og reyna að greina þá þætti sem móta hann sjálfan og samskiptin í fjölskyldunni. Litið er á mótun kynhegðunar í gegnum samskipti við jafnaldra. Ýmis vandamál barna og unglinga (t.d. geðræn, tilfinningaleg, líkamleg, náms- og hegðunarvandamál) skoðuð. Streituviðbrögð rædd í tengslum við sjúkrahúsinnlögn, ástvinamissi, skilnaði og fleira. Viðfangsefnin geta verið breytileg og mótast af áhuga nemenda og kennara.

Nemendur vinna einstaklingsverkefni, t.d. gera tilraun eða

taka viðtal, og skila ítarlegri skýrslu um niðurstöður sínar. Auk þess undirbúa þeir og flytja tveir til þrír saman fyrirlestur um efni valið af þeim eða afmarkað af kennara, t.d. um ýmis vandamál barna og unglinga.

Áfangalýsing

Farið er í gerð og starfsemi taugakerfis, einkum heila og taugafrumna. Hormónakerfið og tengsl hormóna við hegðun eru einnig tekin fyrir. Skynjun, lífeðlislegar undirstöður hennar og hugræn úrvinnsla er til umfjöllunar, sem og skynvillur. Fjallað er um vitund og breytt vitundarstig svo sem: svefn, drauma, dagdrauma, dáleiðslu og vímu af völdum lyfja. Ef áhugi er fyrir hendi má dýpka umfjöllun um annaðhvort dulræna skynjun eða vímuefni, meðferð og forvarnir.

Áfangalýsing
Í áfanganum er fjallað um öldrunarferlið, þroskafrávik, fatlanir og áföll sem einstaklingar verða fyrir á æviskeiðinu. Fjallað er um öldrun og mál sem tengjast henni og litið er á kenningar og rannsóknir um breytingar á skynjun, hugsun og heilsu með hækkandi aldri. Nemendur öðlast þekkingu á þeim félagslegu, líkamlegu og andlegu breytingum sem verða þegar fólk eldist. Ennfremur er fjallað um fötlun og áhrif fötlunar á sjálfsmynd og líf einstaklings og fjölskyldu hans. Fjallað er um þá félagslegu aðstoð sem fötluðum stendur til boða.  Gerð er grein fyrir helstu hugtökum, matsaðferðum, verkaskiptingu skóla og stofnana og helstu aðferðum og hjálpartækjum sem notuð eru við kennslu og þjálfun. Loks er fjallað um áföll, áfallastreitu, áfallahjálp, kreppu, kvíða og sorg. Kennslan byggir að hluta til á fyrirlestrum en gerð verður krafa um virka þátttöku nemenda, meðal annars í umræðum, hópverkefnum og vettvangsferðum.  Til greina kemur að efna til  málþings um álitamál sem tengjast viðfangsefni áfangans.

Áfangalýsing

Ítarlega er fjallað um streitu, einkenni hennar, áhrif á heilsu og streituþol. Nemendur meta eigin streitu og skoða leiðir til að draga úr neikvæðum áhrifum hennar. Hugtakið geðheilbrigði er skoðað svo og forvarnir í geðheilbrigðismálum. Nemendur fræðast um algengustu flokka geðrænna vandamála, orsakir þeirra, tíðni, einkenni og meðferð. Þannig öðlast nemendur innsæi og skilning á aðstæðum og aðbúnaði geðfatlaðra. Nemendur kynna sér einnig hvar hægt er að fá aðstoð eigi þeir við geðræn vandamál að stríða. Viðhorf nemenda rædd með það fyrir augum að ýta undir virðingu, skilning og umburðarlyndi í garð geðfatlaðra. Nemendur gera ritgerð um geðsjúkdóm að eigin vali eða annað sem tengist efni áfangans. Mikil áhersla lögð á góða og fjölbreytta notkun heimilda og að leita heimilda sem varpa ólíku, jafnvel andstæðu ljósi á efnið. Í ritgerðinni skal setja fram spurningu og leitast við að svara henni með rannsókn fjölbreyttra heimilda.

Áfangalýsing

Í fyrri hluta er fjallað um fötlun og áhrif fötlunar á sjálfsmynd og líf einstaklings og fjölskyldu hans. Unnin eru verkefni um aðstæður fatlaðra barna og fullorðinna á Íslandi.

Í seinni hluta áfangans er fjallað um áföll, áfallastreitu, áfallahjálp, kreppu, kvíða og sorg. Hægt er að fá gesti í heimsókn, skoða blaðagreinar, nemendur geta kannað eigin kvíðaviðbrögð og streituvaldandi aðstæður og hvernig hægt er að hafa áhrif á eigin líðan og annarra. Sérstaklega er hægt að skoða gæði samskipta og hvaða leiðbeiningar eru gefnar um framkomu við fólk sem orðið hefur fyrir áföllum eða er í sorg.

Í lok áfangans er fjallað um öldrun og mál sem tengjast henni. Litið er á rannsóknir og kenningar um breytingar á skynjun, hugsun og heilsu með hækkandi aldri. Viðhorf til aldraðra eru skoðuð og nemendur taka einkaviðtal við eldri borgara þar sem komið er inn á fyrrnefnda hluti, lífshlaup rakið og aðlögun einstaklings að breytingum vegna aldurs sérstaklega skoðuð.

Áfangalýsing

Atferli, hugsanir og viðhorf skoðuð í félagslegu samhengi. Áhersla er lögð á virkni nemenda, t.d. að þeir geri viðhorfakönnun, tilraun á staðalmyndum, hjálpsemi, hlýðni eða því um líku; æfi samskipti, greiningu á og beitingu líkamstjáningar. Mismunandi persónuleikakenningar eru skoðaðar og tilraun gerð til að búa til nothæft persónuleikapróf. Álitamál og staðreyndir varðandi greind, vitsmunaþroska og greindarmælingar kynntar. Nemendur vinna að verkefnum eins og rökfærsluritgerð eða stuttum greinargerðum um afmörkuð efni. Áhersla er líka lögð á að nemandi geti tekið sjálfstæða, vel rökstudda afstöðu til álitamála varðandi félagssálfræði, greind eða persónuleika.