LAN 103 Almenn landafræði

Áfangamarkmið
Kortalestur og kortagerð
Nemandi
þekki tvískiptingu fræðigreinarinnar í almenna landafræði (þ.e. náttúru- og mannvistarlandafræði) og svæðalandafræði
læri að beita vinnuaðferðum landfræðinga, t.d. við að greina megineinkenni svæða, lýsa þeim og bera saman
kynnist aðferðum landfræðinga við upplýsingaöflun, t.d. af kortum, geisladiskum og af Netinu
þjálfist í að reikna út mælikvarða
skoði framboð á íslenskum kortum, m.a. staðfræði- og þemakortum, og notkun þeirra
kynnist og noti bauganet jarðar, m.a. til staðarákvörðunar og tímaútreikninga
þekki helstu drætti í sögu kortagerðar
Fræðigreinin
Landnotkun og skipulag
Nemandi
geri sér grein fyrir merkingu hugtaka eins og landnýting, skipulag, auðlind og sjálfbær þróun og geti beitt þeim á ólíka vegu
þekki hvernig náttúruferlar og athafnir manna hafa breytt yfirborði lands
átti sig á megindráttum þess hvernig land er nýtt á Íslandi
þekki hvernig landnýting hefur breyst á Íslandi
ræði hvaða málefni eru mikilvæg þegar hugsað er til landnýtingar í framtíðinni
þekki og þjálfist í að nota hugtök í tengslum við landnýtingu og skipulag eins og kjarnasvæði og jaðarsvæði
geti lýst og útskýrt meginskilyrði ólíkrar landnýtingar, allt frá landbúnaði til þéttbýlis
þekki helstu gerðir og hlutverk skipulags, svo sem aðal-, svæða- og deiliskipulag
þekki helstu lög og reglugerðir er lúta að skipulagi og landnýtingu í heimabyggð
ræði álitamál er varða landnýtingu á ábyrgan hátt
geri sér grein fyrir á hvaða auðlindum efnahagslíf landsins byggist
þekki valin dæmi um áformaða nýtingu náttúruauðlinda og tengsl hennar við atvinnulífið
greini hvernig vatnsaflið getur verið grundvöllur orkuiðnaðar
átti sig á hvernig náttúra og menning getur verið grundvöllur ferðaþjónustu
Mannfjöldi
Nemandi
þekki dreifingu, samsetningu, vöxt og hreyfingu fólksfjölda
ræði mikilvæg vandamál er tengjast þróun fólksfjölda og búsetu, á Íslandi og erlendis
skilgreini og noti mikilvæg lýðfræðileg hugtök, t.d. aldursskiptingu, fæðingartíðni, dánartíðni, barnadauða, meðalævi, lífslíkur, offjölgun og búsetumynstur
lesi og túlki algengustu gerðir af fólksfjöldatölum og -spám
þekki kenningar um mannfjöldabreytingar (t.d. tímalíkan mannfjöldaþróunar), orsakir þeirra og afleiðingar, t.d. aðhalds- og framsækna mannfjöldastefnu
þekki þróun og breytingu einstakra svæða á jörðinni með tilliti til búsetu, landnotkunar og menningareinkenna, svo sem trúarbragða og tungumála
geti útskýrt hvernig þróun atvinnulífs hefur breytt íslensku búsetumynstri
rökræði tengsl milli fólksfjölda og landnýtingar og vandamál í sambandi við auðlindaþurrð, mengun og eyðileggingu vistkerfa
kynni sér fólksflutninga í sögulegu samhengi allt til líðandi stundar, t.d. flutninga úr dreifbýli í þéttbýli, leit einstaklinga að betri lífskjörum og fólksflótta vegna náttúruhamfara eða stríða

Efnisatriði
Almenn landafræði, svæðalandafræði, landfræðilegar vinnuaðferðir, gögn, lestur og túlkun korta og loftmynda, kortvarpanir, mælikvarðar, bauganet jarðar, þróun kortagerðar, landnýting á Íslandi, landsvæðaskipulag, aðalskipulag, svæðaskipulag, deiliskipulag, lög, reglugerðir, kjarnasvæði, jaðarsvæði, álitamál um landnýtingu, stoðir íslensks efnahagslífs, áformuð auðlindanýting, vatnsafl, forsendur ferðaþjónustu, þróun fólksfjölda, búsetumynstur, aldursskipting, fæðingartíðni, dánartíðni, barnadauði, meðalævi, lífslíkur, offjölgun, fólksfjöldatölur og -spár, kenningar um mannfjöldaþróun, tengsl breytinga í atvinnumálum, landnýtingu og búsetu; auðlindaþurrð, mengun, eyðilegging vistkerfa og orsakir fólksflutninga.