JAR 203 Jarðsagan og landrekið

Undanfari: JAR 103

Í áfanganum er áhersla lögð á verkefnavinnu nemenda í tengslum við náttúruskoðun og vettvangsferðir. Nemendur fá þjálfun í túlkun jarðlagasniða, lestri jarðfræðikorta og í notkun nýjustu forrita er líkja eftir aðstæðum í jarðskorpu, s.s. við jarðskjálfta, eldgos og landrek.   

Áfangamarkmið

Nemandi

geti gert grein fyrir kenningum um uppruna og aldur jarðar

geti skýrt jarðsögutöfluna og sagt frá einkennum hverrar aldar í sögu jarðar

geti fjallað um þróun lífríkis á jörðinni út frá völdum dæmum um þróun einstakra hópa lífvera

þekki mismunandi kenningar um massadauða lífvera

geti skýrt myndun mismunandi jarðlaga og tengt við ástand umhverfis á myndunartíma þeirra, s.s. hitastig og orku í umhverfinu

-          geti fjallað um ísaldir og kenningar um orsakir þeirra

-          geti gert grein fyrir jarðsögu Íslands með tilliti til mismunandi þátta

o       landreks

o       loftslags

o       jarðlaga

o       eldvirkni

o       lífríkis

-          geti fjallað almennt um landrek og skýrt með tilliti til þess myndun valinna svæða á jörðinni

-          þekki helstu gerðir jarðmyndana hér á landi og geti tengt þær ríkjandi umhverfisaðstæðum á myndunartíma þeirra

Efnisatriði

Almenn jarðsaga: Uppruni og myndun jarðar, tímatal, aldur jarðar, aldursákvarðanir, jarðsögutaflan, upphafs- og frumlífsöld, fornlífs-, miðlífs- og nýlífsaldirnar og skipting þeirra. Þróun lífs, fyrstu lífverur, breytingar í lífríki, þróun einstakra hópa lífvera, s.s. fiska, lindýra, skriðdýra, fugla og spendýra, þróun mannsins. Massadauði lífvera og kenningar þar um, myndun fjallgarða og loftslagsbreytingar, ísaldir.

Landrek: Plötukenningin, jarðskorpuhreyfingar, s.s. plötumót, plötuskil, þverbrotabelti og jarðskjálftar. Jarðfræði einstakra svæða með tilliti til landreks, heitir reitir og kenningar um uppruna kviku. Opnun N-Atlantshafs og myndun Íslands.

Jarðsaga Íslands: Aldur landsins, eldvirkni og þróun gosbelta, þróun lífríkis og loftslagsbreytingar, ísöldin og aðdragandi hennar, kenningar um ísaldir, kuldaskeið og hlýskeið, síðjökultími og nútími, jarðlög frá tertíer- og kvarter- tíma á Íslandi, jarðfræði einstakra svæða. Ísland og landrekskenningin.